Najstarsza ręcznie szyta łódź wydobyta i poddana konserwacji

Tysiące lat spędziła na dnie Adriatyku, ukryta w zapomnieniu, jednak teraz najstarsza ręcznie szyta łódź na Morzu Śródziemnym, odkryta w 2008 roku w zatoce Zambratija niedaleko Umagu na chorwackim półwyspie Istria, szykuje się do kolejnego etapu swojej niezwykłej historii.

Operacja wydobycia łodzi, nazwanej Zambratija od miejsca jej odkrycia, miała miejsce w lipcu ubiegłego roku. Choć wiele starożytnych artefaktów zatraciło swoją strukturę i integralność pod wpływem czasu, Zambratija zaskakująco przetrwała. Siedem spośród dwunastu 12-metrowych sekcji łodzi zachowało się nienaruszone, co uczyniło ją niezwykłym przykładem starożytnej tradycji stoczniowej w regionach Istrii i Dalmacji w Chorwacji.

Analizy prowadzone przez naukowców wykazały, że łódź została zbudowana między końcem XII a końcem X wieku p.n.e., co oznacza, że stanowi przejście od epoki brązu do epoki żelaza. To czyni Zambratiję najstarszą całkowicie ręcznie szytą łodzią odkrytą do tej pory na Morzu Śródziemnym.

„Łódź Zambratija to najstarsza szyta łódź na Adriatyku i Morzu Śródziemnym, której początki sięgają okresu od ostatniej ćwierci XII wieku do ostatniej ćwierci X wieku p.n.e. Technologia ta była specyficzna dla tego regionu i nie ma na świecie równoległych przykładów tak starożytnej łodzi. Łódź stanowi archetyp wszystkich statków, które później odnaleziono i zbudowano na Adriatyku" - podkreśla Darko Komšo, dyrektor Muzeum Archeologicznego Istrii.

Zambratija, prawdopodobnie używana przez miejscowe plemię Histri, została skonstruowana bez masztu i była przeznaczona dla siedmiu do dziewięciu wioślarzy. Choć jej pierwotna długość wynosiła około 10 metrów, zachowała się tylko jedna trzecia statku. Wykonana z lin z włókien roślinnych łódź jest wyjątkowym świadectwem umiejętności rzemieślniczych ówczesnych społeczności.

Historycy twierdzą, że Histri, ludność zamieszkująca te tereny w czasach rzymskich, używali do szycia łodzi wiecznie zielonego krzewu - Spartium junceum. Badacze sugerują, że w późniejszych stuleciach Histri mogli wykorzystywać tę łódź do piractwa na północnym Adriatyku, gdzie przechwytując rzymskie statki, zdobywali zboże dla swoich żołnierzy.

Przed przystąpieniem do ostatecznej fazy konserwacji, łódź została wydobyta z morza i zabezpieczona metalową konstrukcją. Teraz, rozłożona na 15 oddzielnych fragmentów, Zambratija trafiła do specjalnie przygotowanego hangaru muzealnego. Tam, po gruntownym oczyszczeniu, analizie i oznakowaniu, następnie zostanie przetransportowana do laboratorium badawczego Arc-Nucleart, specjalizującego się w konserwacji i naprawie starożytnych artefaktów.

Po zakończeniu procesu konserwacji Zambratija, która przypomina o technologicznych umiejętnościach przodków sprzed 3200 lat, będzie mogła wrócić do swojego miejsca odkrycia, gdzie zostanie uroczyście wystawiona, stając się nie tylko materialnym świadkiem przeszłości, ale również symbolem dziedzictwa i tradycji, które warto pielęgnować i prezentować.

na podstawie: Arkeonews