Janusz Kusociński „Kusy” urodził się w Warszawie 15 stycznia 1907 r. Najpierw uprawiał piłkę nożną, ale już od 1926 r. rozpoczął treningi biegowe. Trenował głównie na dystansach 800 i 1500 metrów w Robotniczym Klubie Sportowym Sarmata w Warszawie, a następnie w Klubie Sportowym „Warszawianka”, z którym był związany do 1939 r.
Już w 1928 r. został mistrzem Polski. Niejednokrotnie bił rekordy Polski na różnych dystansach, a dwa razy pobił rekord świata (19 czerwca 1932 r. na dystansie 3000 metrów i 30 czerwca 1932 r. na 4 mile). 31 lipca 1932 r. na X Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles zdobył złoty medal w biegu na 10 000 metrów z czasem 30:11,4. W międzywojennej Polsce Janusz Kusociński był jedną z największych gwiazd sportu. Jeszcze przed wywalczeniem złotego medalu w Los Angeles został wybrany laureatem „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca roku (1931 r.). W biegach na długich dystansach jego największym rywalem w Polsce był Józef Noji, zastrzelony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz w 1943 r.
Po ukończeniu studiów w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego, trener, a także dziennikarz. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Sportowego”. Do wybuchu wojny 1939 r. Janusz Kusociński czynnie uprawiał sport.
We wrześniu 1939 r. zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. Dołączył do kompanii karabinów maszynowych II batalionu 360 pułku piechoty i walczył w obronie Warszawy. Był dwukrotnie ranny, w tym w obronie Fortu Czerniaków. Z rozkazu generała Rómmla został odznaczony Krzyżem Walecznych za dzielność i poświęcenie na polu bitwy.
Po zakończeniu wojny obronnej Janusz Kusociński pozostał w Warszawie i pracował jako kelner w tzw. gospodzie sportowców przy ulicy Jasnej. Włączył się w działalność niepodległościową w ramach Organizacji Wojskowej „Wilki” (działał pod pseudonimem Prawdzic). W wyniku denuncjacji został aresztowany przez Gestapo 26 marca 1940 r. w bramie domu na ul. Noakowskiego. Został uwięziony najpierw w więzieniu mokotowskim na ul. Rakowieckiej w Warszawie, a następnie w siedzibie Gestapo przy Al. Szucha. W czasie przesłuchań był torturowany.
W ramach tzw. akcji AB, mającej na celu eksterminację polskiej inteligencji, został wraz grupą innych więźniów wywieziony z Pawiaka do Palmir, a następnie rozstrzelany 21 czerwca 1940 r. W wyniku egzekucji przeprowadzanych w Palmirach w okresie od grudnia 1939 r. do lipca 1941 r. Niemcy zamordowali ponad 1700 polskich obywateli, w tym także pochodzenia żydowskiego. Dopiero po II wojnie światowej w 1946 r. odkryto w Palmirach 24 mogiły zbiorowe, w tym szczątki Janusza Kusocińskiego, rozpoznane przez siostrę w 1947 r.
12 sierpnia 2009 r. „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia sportowe w dziedzinie lekkoatletyki” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
źródło: IPN
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl