Rocznica likwidacji getta w Słucku

Słuck, miasto leżące w obwodzie mińskim na Białorusi, jest miejscem, gdzie historię przesiąkniętą krwią i cierpieniem zapisano złowieszczo w kartach dziejów.

Okupacja Słucka przez siły niemieckie w latach 1941-1944, podczas II wojny światowej, zaznaczyła się bolesnymi przeżyciami dla miejscowej społeczności żydowskiej. Po zajęciu miasta przez Wehrmacht, komisarzem okręgowym mianowano Heinricha Carla. Już w lipcu zaczęto izolować Żydów od reszty populacji, stosując segregację i wprowadzając obowiązek noszenia gwiazdy Dawida. W sierpniu 1941 roku większość Żydów została przeniesiona na tereny obecnego 10. Okręgu Wojskowego, a tylko nieliczni rzemieślnicy pozostali w mieście. Niezdolnych do pracy mieszkańców getta wywieziono do Gorevakha i rozstrzelano.
 

27 i 28 października 1941 roku doszło do masakry w getcie, znanej jako "akcja". Niemieckie źródła opisują tę zbrodnię jako wyjątkowo okrutną, w której udział brali także kolaboranci litewscy. Masakrze towarzyszyły grabieże, gwałty i brutalne traktowanie nie tylko Żydów, ale także Białorusinów. Niemiecki raport zwraca uwagę na fakt, że akcja ta miała charakter rozpaczliwy i niekontrolowany, z obfitym udziałem litewskich oddziałów kolaboracyjnych.

Siły Wehrmachtu również uczestniczyły w egzekucjach, a liczba ofiar waha się w tysiącach.

Po masakrze w październiku 1941 roku część młodzieży uciekła do partyzantów, co skłoniło Niemców do utworzenia nowego getta, otoczonego drutem kolczastym i strażą. Przed przeniesieniem Żydów do nowego getta, rozstrzelano tych, którzy byli niezdolni do pracy.

7 lutego 1943 roku rozpoczęto likwidację getta w Słucku. Niemieccy oprawcy przeprowadzili skrupulatnie zorganizowaną operację, w której uczestniczyli również ochotnicy z Łotwy. Egzekucje trwały całą dobę, a ocalałych, którzy ukryli się w schronach, Niemcy zabijali przy użyciu miotaczy ognia. Getto zostało doszczętnie spalone, a jego mieszkańcy, w liczbie ponad 3000 osób, zostali spaleni żywcem lub rozstrzelani.

Wielu sprawców i organizatorów masakry w Słucku pozostało nieuchwytnych. Jednak śledztwo przeciwko Michaiłowi Gorskowowi, byłemu współpracownikowi gestapo, oraz współsprawcy Kārlisowi Ozolsowi, nie przyniosło ostatecznego wyjaśnienia. Jedynie nieliczni zostali postawieni przed sądem za swoje zbrodnie.

W podobny sposób, Eduard Strauch, będący jednym z głównych wykonawców eksterminacji w getcie, uniknął sprawiedliwości, choć jego rola w tej tragedii jest jasno udokumentowana.

Historia getta w Słucku to jedna z wielu przerażających kartek w historii Holocaustu.

fot. Synagoga w Słucku, domena publiczna