Rzymska droga pod szwajcarską ziemią

W północnej Szwajcarii, u podnóża dawnych granic Cesarstwa Rzymskiego, archeolodzy natrafili na wyjątkowo dobrze zachowaną rzymską drogę z portykami. Wraz z nią odkryto pochówki niemowląt oraz unikalne artefakty – w tym rzadką brązową figurkę pantery. To przełomowe znalezisko nie tylko wzbogaca wiedzę o urbanistyce Augusta Raurica, ale i redefiniuje podejście do dokumentacji archeologicznej w całej Szwajcarii.

Na terenie miejscowości Kaiseraugst, nieopodal Bazylei, archeolodzy z Departamentu Archeologii Kantonu Aargau dokonali odkrycia, które rzuca nowe światło na strukturę i codzienność Augusta Raurica – jednego z najlepiej zachowanych miast rzymskich na północ od Alp. Podczas zakrojonych na szeroką skalę wykopalisk ratunkowych odsłonięto niemal czterometrowej szerokości rzymską drogę, flankowaną kolumnadami portyków oraz systemem odwadniającym. Sama konstrukcja drogi, wykazująca liczne ślady renowacji, wskazuje na jej długotrwałe i intensywne użytkowanie.

Nie była to jednak zwykła droga. Jej obecność pośród zwartej zabudowy miejskiej świadczy o zaawansowanym planowaniu urbanistycznym. Po obu stronach arterii odkryto resztki domów szeregowych – typowych dla rzymskich prowincji północno-zachodnich. Wąskie, lecz głębokie domostwa z piwnicami, skierowane frontem do drogi, sugerują, że ulica ta stanowiła centralny punkt życia dzielnicy – miejsce handlu, spotkań, a być może także religijnych obrzędów.

W tylnej części posesji, za kamiennymi szybami interpretowanymi jako latryny lub spiżarnie, odkryto pochówki niemowląt. Dla współczesnego obserwatora może się to wydawać szokujące, lecz w świecie rzymskim była to powszechna praktyka. Z uwagi na wysoką śmiertelność noworodków, dzieci często chowano na terenie domostwa, a nie na miejskich nekropoliach. Takie pochówki miały wymiar zarówno praktyczny, jak i emocjonalny – stanowiły symbol opieki rodziny i akceptacji śmierci jako elementu życia.

Największą uwagę badaczy – i miłośników starożytności – przykuły jednak wyjątkowe artefakty. Wśród nich znajduje się mała figurka pantery odlana z brązu – rzadkość w tej części Europy, być może związana z kultem Dionizosa. Znaleziono także votum wykonane z tufu wulkanicznego i barwny szklany wir mozaikowy. Te przedmioty dają nie tylko wyobrażenie o życiu duchowym i artystycznym mieszkańców Augusta Raurica, ale stanowią też namacalny dowód na rozległe kontakty handlowe i kulturowe cesarstwa.

Nie bez znaczenia jest również duża liczba monet i przedmiotów z późniejszego okresu. Świadczą one o ciągłości zamieszkania obszaru aż do późnego antyku i dokumentują przemiany, jakie przechodziła lokalna społeczność w odpowiedzi na zmieniające się warunki polityczne i gospodarcze imperium.

Projekt „Schürmatt”, obejmujący wykopaliska prowadzone od maja 2024 do marca 2025 roku, był pionierski także z innego powodu. Po raz pierwszy w historii kantonu wszystkie dane zostały zdigitalizowane już w terenie i bezpośrednio wprowadzone do centralnej bazy danych. To nowatorskie podejście, nie tylko usprawniające pracę zespołu, ale i minimalizujące ryzyko utraty informacji, może stać się modelem dla przyszłych wykopalisk w całej Szwajcarii.

Odkrycia w Kaiseraugst są czymś więcej niż kolejnym rozdziałem historii rzymskiej urbanistyki. Pokazują, jak wiele pozostaje jeszcze do zrozumienia na temat życia codziennego w prowincjonalnych miastach imperium – i jak ważną rolę odgrywa dziś nowoczesna technologia w ich badaniu. Augusta Raurica, założona w 44 r. p.n.e., nie jest tylko skansenem przeszłości. Dzięki takim odkryciom staje się dynamicznym pomostem między starożytnym światem a współczesną refleksją nad dziedzictwem Europy.

źródło: Kanton Aargau

fot. Kanton Aargau